Paesens-Moddergat, het mooiste plekje van Friesland
Nederlandse Hervormde Kerk

Beknopte geschiedenis van de Ned. Herv. Kerk en orgel van Paesens-Moddergat. Anno 1250 t/m 2006. “Eertijds gewijd aan St. Antonius”

De geschiedenis van de kerk staat in allerlei boeken en naslagwerken, maar hebben een hiaat tussen 1250 en 1507. Dit was de Katholieke periode van de kerk. Als eerste de beschrijving van de klok. Deze is van het jaar 1505, is 710 kg. Zwaar en een middellijn van 103 cm. Op de bovenrand is in Gotische letters aangebracht: Anno. DMI.MCCC.V11. MARIA. BIN.ICK. GHEHETEN. DAT. KERSPEL TO DER PASENS. HEBBEN MY LATEN GETEN JOAN MYCHEGOTEN HAET. Tussen het begin en het einde van dit opschrift is een vrouwenbeeldje te zien met in de linkerhand een wiel en in de rechterhand een zwaard. Dit zijn attributen waarmee de Heilige Katerina van Alexandrië wordt afgebeeld. Zij was martelares. Verder zijn er op de klok nog twee afbeeldingen aangebracht. Aan de westzijde die van Maria met op de rechterarm een kind, in de linkerhand een appel en het hoofd bedenkt met een kroon (aan wie de klok is gewijd). Boven deze afbeelding is te lezen: SANCTA MARIA. Aan de oostzijde een afbeelding van de Heilige Antonius met een varkentje onder de arm en een gebogen staf in de hand. Het gaat hier vrijwel zeker om Eremiet / woestijnheilige Antonius die leefde van 251/252 tot 356. De kerk is opgetrokken met zgn. “Oude Friezen” en vrijwel zeker is de bouw verricht door monniken en zeer waarschijnlijk grotendeels gefinancierd door het bisdom Utrecht waar dat destijds deze regio onder kerkelijk-beheer had. De kerk is in twee fasen in de laat-romaanse periode gebouwd, in die zin dat het koor tegen het schip is gebouwd. Het eenbeukige schip dat in een halfrond gesloten koorruimte overgaat, is aan de westzijde verlengd en in 1792 van een houten torentje op het dak voorzien. De met leien bedekte kloktoren staat in de kerk op houden staanders. Op de toren staat een kruis met een model van een vissersschip een zgn. snik als windvaan. Een steen in de westgevel vermeld: Anno 1792 is deese toren gestigt Predikant Th. C. K. Beilanus, Kerkvoogden Sybe Jans Visser, Dirk Willems.

De inventaris

Een 19 e eeuwse preekstoel met trap, achterschot en klankbord, opgesteld tegen de koorwand. Een statenbijbel uitgegeven in 1702 bij H.J. en P. Keur te Dordrecht en te Amsterdam door M. Doornick en P. Rotterdam. Avondmaaltafel, hout; gravure in de bovenkant van het onderstel M.T. 1777. Waarschijnlijk is deze gemaakt in dat jaar. Vier aankondigingborden, deze
moeten nog met krijt beschreven worden. Twee predikantsborden, kollektestandaard, “hout”, twee kollektezakken aan stok en vier kollektezakken, pentekening met allegorische voorstelling op papier in houten lijst achter glas; gesigneerd en gedateerd: Met de isar vervaardigd door L. Dus Amsterdam 1825 – met de pen vervaardigd door S. Duif Amsterdam 1825. Doopvont: deze is op unieke wijze vervaardigd, nl. door het omsmelten van 45 zilveren guldens, in de oorlogsjaren 40/45 door gemeenteleden gespaard. Op het doopvont zijn vier duiven gegraveerd alsmede de tekst: ‘Ik haw nedich fan Jo doopt te wirden’. Avondmaalzilver: Dit is samengesteld uit twee kleine schalen en één grote schaal, twee bekers met op de ene het opschrift ‘de kerckebeker van Paesens 1692’ sierlijk gegraveerd met de symbolen van geloof hoop, liefde en drie duiven. Het opschrift van de tweede beker luidt: ‘Deze beker behoort bij de Ned. Herv. Kerk te Paesens, 1903, het graveerwerk is gelijk aan de oude beker.

Restauratie

In de jaren 2002/2003 heeft het in-en-exterieur van de kerk een totale restauratie ondergaan. Kosten ca. € 380.000,-. Tijdens de werkzaamheden is de consistoriekamer vergroot en voorzien van een kitchenette en kluis, dit kon worden gerealiseerd door de bergruimte onder de toren te benutten, (het vroegere boevenhok) waar tevens een toilet in is gebouwd dat ook toegankelijk is voor gehandicapten. Het interieur van de kerkzaal is verfraaid middels het aanbrengen van kroonluchters / nieuwe gordijnen en nieuwe bekleding kansel / knielbank en cocosloper. De nieuw aangelegde centrale
verwarming (vloerradiatoren) draagt zorg voor een aangename temperatuur. De gerestaureerde kerk is op 4 juli 2003 feestelijk geopend en op zondag 6 juli 2003 officieel in gebruik genomen met Ds. G. Postma als voorganger.

Restauratie Gilmannkerkorgel

Na de voltooiing van het kerkgebouw als zodanig, had de Kerkenraad nog een grote wens, nl. het laten restaureren van het oude kerkorgel daterend anno 1758. Het orgel, gebouwd door J.T. Gilmann uit de Duitse stad Kornelimunster is al meer dan 20 jaar buiten gebruik, maar heeft desondanks een rijke geschiedenis. Het is gebouwd voor de RK St. Laurentiuskerk te Alkmaar waar het in 1758 in gebruik is genomen. Na een brand in genoemde kerk en het orgel gespaard kon worden is hen in 1861 in de RK St. Vincentiuskerk te Volendam geplaatst waar het tot 1908 dienst heeft gedaan en toen in de Ned. Herv. Kerk te Paeses-Moddergat geplaatst is. Omstreeks 1995 is een restauratiecomm. aangesteld die voortvarend aan de klus “Kerk en Orgel”te laten restaureren zijn begonnen, met het voor velen bekende resultaat.Na afhandeling van alle formaliteiten de kerkrestauratie betreffende, is in januari 2005 de actie “Orgelrestauratie” opgestart en zoals nu, herfst 2006 blijkt, met veel succes. Orgelmakerij Bakker & Timmenga te Leeuwarden hebben inmiddels het orgel gedemonteerd en de verwachting is dat het in het derde kwartaal van 2007 geheel gerestaureerd wordt hergeplaatst. Het kostenplaatje ergens tussen de € 140.00 / 150.000 moet zonder rijkssubsidie uit eigen middelen worden opgehoest… hetgeen geslaagd is door een grote gift uit het dorp, eigen orgelfonds en forse donaties van landelijke fondsen hieronder vermeldt.

Stichting Ichthus, Gaastmeer Friesland
D.V.R. Stichting’, Delft
I. St. te A
Stichting Ned. Pretestants Convent Sneek
Landelijk Dienstencentrum, Utrecht
Bouwcultuurfonds Friesland, Leeuwarden
Olga Heldring Fonds, Amsterdam
Wiersma-Reitsma Stichting, Buitenpost
Provincie Friesland
Prins Bernhard Cultuurfons, Amsterdam
Sint Anthonie Gasthuis, Leeuwarden
Stichting W.J.O. de Vries Fonds, Amsterdam
Meindersma-Sybenga Stichting, Molenend
Stichting Elise Mathilde Fonds, Maarn
Ned. Aardolie Maatschappij, Assen
Commissie van Beheer P.W. Jansen’s Friesche Stichting, Heerenveen
Stichting tot Behoud Ned. Orgel, Elburg
Stichting Orgelfonds Mooy, Apeldoorn
Stichting Dr. Hendrik Muller’s Vaderlandsch Fonds, Den Haag
M.A.O.C. Gravin vanBylandt Stichting, Den Haag
Stichting Juckema-Sideriusfonds, Leeuwarden
Skanfonds, Hilversum
Eigen restauratiefonds incl. gift familie Visser

 
Webdesign door Westrak